Home / Projecten / Duurzaamheid / Leefomgeving / Duurzaam waterbeheer

Duurzaam waterbeheer

Iedereen heeft wel wat met water. Zo kunnen we in en rondom vijvers, vaarten, kanalen en meren recreëren door bijvoorbeeld schaatsen, vissen, varen, zwemmen en spelen. Water kan het woongenot ook behoorlijk vergroten. Verder kunnen in en om het water planten en dieren leven. Water kunnen we ook gebruiken als drinkwater, huishoudelijk water of om onze planten water te geven. Daarnaast heeft water een mindere kant die we gelukkig niet al te vaak zien: als wateroverlast wordt ervaren. Dat hebben we recent nog gezien in delen van Nederland. De maand juni en ook het eerste deel van juli waren extreem nat.

Om op een goede manier van ons water te kunnen blijven genieten, is een goed waterbeheer van groot belang. Daarom wordt iedere vier jaar het waterbeleid in de gemeente Smallingerland geactualiseerd. Dit gebeurt in samenwerking tussen de gemeente en het waterschap. Momenteel werken beide organisaties aan het Gemeentelijk Waterplan 2017-2020. Omdat we het huidige watersysteem zo goed mogelijk willen overdragen aan toekomstige generaties, speelt duurzaamheid binnen het gemeentelijke waterbeleid een doorslaggevende rol. Bij duurzaam waterbeheer gaat het om twee aspecten: het houden van droge voeten en het in stand houden van water met een zo hoog mogelijke natuurwaarde. Dit kan bijvoorbeeld door voldoende vijvers en sloten aan te leggen, de omgeving zo groen mogelijk aan te leggen en natuurvriendelijke oevers aan te leggen.

Voldoende vijvers en sloten
Om alle regenwater goed te kunnen opvangen, zijn voldoende vijvers en sloten nodig. Zo wordt in ieder nieuwbouwplan vanaf de jaren negentig 10% van iedere m2 verhard oppervlak (wegen, stoepen, daken van gebouwen) aangelegd als vijver of sloot. Op die manier ontstaat een systeem waarbinnen alle regenwater kan worden opgeslagen tijdens extreme buien. Dat wordt ook wel klimaatbestendig ontwerpen genoemd. Volgens de laatste klimaatscenario’s zullen extreme buien in de toekomst steeds vaker voorkomen. Tijdens die extreme buien valt veel regenwater in een korte tijd. Als het watersysteem niet op orde is, kan het regenwater niet worden opgeslagen en zal water op straat blijven staan of kan het teveel aan water uit vijvers en sloten stromen.

Bij de aanleg van vijvers en sloten wordt geprobeerd om zoveel mogelijk vrijkomende grond te verwerken in het plan zelf. Zo wordt voorkomen dat er vele transportkilometers moeten worden gemaakt om de grond af te voeren. Daarnaast kan de vrijkomende grond worden gebruikt om vlinderheuvels of insectenhotels aan te leggen. Dit is recent gebeurd bij de aanleg van een vijver in de Folgeren en zal ook worden toegepast bij de aanleg van de nieuwe vijvers in de Drait. Zo kan met vrijkomende grond uit vijvers het leefgebied van vlinders en bijen worden uitgebreid.

Groene omgeving
Naast het goed kunnen opvangen van regenwater in vijvers en sloten, is het van belang dat het regenwater daar niet te snel heen stroomt. Er ontstaat wateroverlast als regenwater versneld wordt afgevoerd en er in de vijvers en sloten niet voldoende ruimte aanwezig is om het regenwater op te vangen. De regenafvoer wordt in woonwijken, bedrijfsterreinen of stadscentra vaak versneld afgevoerd, omdat er veel verharding aanwezig is. Door minder verharding toe te passen en meer groen aan te leggen, wordt de regenwaterafvoer vertraagd. Door bijvoorbeeld grasvelden, boomvakken en plantsoenen aan te leggen, zakt een deel van het regenwater in de grond en een deel wordt langzamer afgevoerd naar de vijvers en sloten. Verder leveren de groene gebieden in een wijk een bijdrage aan de biodiversiteit.

Een andere maatregel om regenwater langzamer af te voeren, is de aanleg van een vegetatiedak. Bij een vegetatiedak wordt een wateropvangsysteem, een laag grond en een laag met planten aangebracht op een dak. Het regenwater wat op het dak valt, zakt langzaam door de laag grond en vervolgens kan het tijdelijk worden opgeslagen in het opvangsysteem. De plantjes gebruiken een deel van het opgeslagen water voor de groei. Op deze manier wordt het regenwater vertraagd afgevoerd en is er minder kans op wateroverlast. Een bijkomend voordeel is dat een vegetatiedak ook een leefgebied is voor allerhande planten en dieren, waaronder bijen. Andere voordelen van een vegetatiedak zijn: isolerende werking en een langere levensduur van het dak.

Naast de voordelen van vertraagde afvoer van regenwater en een toename van de biodiversiteit, is er nog een ander groot voordeel van een groene omgeving. Een groene omgeving warmt namelijk minder snel op. Een minder opwarmende leefomgeving voelt op warme zomerse dagen prettiger aan en is beter voor de volksgezondheid.

 

Natuurvriendelijke Oevers
In nieuwbouwplannen worden vijvers aangelegd met natuurvriendelijke oevers. In de oudere wijken wordt bij de vervanging van walbeschoeiing ook steeds meer gekozen voor oevers met een natuurlijke inrichting. Natuurvriendelijke oevers hebben een positieve invloed op de waterkwaliteit. Waterplanten groeien beter op de schuin aflopende bodem. Daarnaast zuiveren waterplanten het water en vormen een leefgebied voor veel dieren.
Zo is de Snoek afhankelijk van een plantenrijke oever, omdat deze roofvis jaagt vanuit begroeiing. Verder kunnen jonge snoekjes schuilen tussen de waterplanten, omdat ze anders ten prooi vallen aan grotere snoeken. Verder trekken de bloeiende waterplanten allerhande insecten aan die als voedsel dienen voor amfibieën, vissen en vogels.

Naast de hierboven genoemde items kan bij duurzaam waterbeheer ook nog worden gedacht aan:

  • het benutten van regenwater voor toiletspoeling, wasmachine of in de tuin;
  • zoveel mogelijk regenwater en afvalwater scheiden. Dit maakt de rioolwaterzuivering efficiënter en zorgt voor minder draaiuren van de rioolgemalen;
  • het watersysteem zo inrichten dat het verpompen van water zoveel mogelijk wordt voorkomen.

Op deze manier houden wij een veilig en gezond watersysteem voor de toekomstige generaties.